PDA

View Full Version : Thơ Thất Ngôn Bát Cú đường Luật Vần Bằng


Pages : [1] 2

mk2006
28-07-2008, 06:09 PM
HSCC sẽ từ từ đưa hết các bài viết của bạn Thứ Lang, để các bạn cùng tham khảo.

link : http://www.hoasontrang.us/phorum/showthread.php?t=51



BÀI V - THƠ THẤT NGÔN BÁT CÚ ĐƯỜNG LUẬT VẦN BẰNG

Thơ thất ngôn bát cú là loại thơ mỗi bài có 8 câu và mỗi câu 7 chữ, tức là chỉ có 56 chữ trong một bài thơ thất ngôn bát cú.
Thơ thất ngôn bát cú có thể được làm theo hai luật: luật bằng và luật trắc. Về vần thì có hai loại: vần bằng và vần trắc.
Tuy nhiên, các thi nhân thường hay làm theo vần bằng, tức là luật bằng vần bằng và luật trắc vần bằng.

1. LUẬT BẰNG VẦN BẰNG:
- Luật bằng vần bằng là bài thơ mà tiếng thứ hai của câu đầu là tiếng bằng và các tiếng ở cuối các câu 1-2-4-6-8 phải vần với nhau và đều là vần bằng.

2. LUẬT TRẮC VẦN BẰNG:
- Luật trắc vần bằng là bài thơ mà tiếng thứ hai của câu đầu là tiếng trắc và các tiếng ở cuối các câu 1-2-4-6-8 phải vần với nhau và phải là vần bằng.

BỐ CỤC BÀI THƠ BÁT CÚ:
- Câu số 1 dùng để mở bài (gọi là phá đề), câu số 2 dùng để chuyển tiếp vào bài (gọi là thừa đề). Hai câu này có tên là hai câu đề.
- Hai câu 3 và 4 dùng để giải thích đề tài cho rõ ràng. Hai câu này có tên là hai câu trạng (có nơi gọi thuật hay thực).
- Hai câu 5 và 6 dùng để bàn rộng nghĩa đề tài và được gọi là hai câu luận.
- Hai câu 7 và 8 dùng để tóm ý nghĩa cả bài và được gọi là hai câu kết.

Sau đây là bảng luật thơ:


1. LUẬT BẰNG VẦN BẰNG:

B - B - T - T - T - B - B (vần)
T - T - B - B - T - T - B (vần)
T - T - B - B - B - T - T (đối câu 4)
B - B - T - T - T - B - B (vần) (đối câu 3)
B - B - T - T - B - B - T (đối câu 6)
T - T - B - B - T - T- B (vần) (đối câu 5)
T - T - B - B - B - T - T
B - B - T - T - T - B - B (vần)


2. LUẬT TRẮC VẦN BẰNG:

T - T - B - B - T - T - B (vần)
B - B - T - T - T - B - B (vần)
B - B - T - T - B - B - T (đối câu 4)
T - T - B - B - T - T - B (vần) (đối câu 3)
T - T - B - B - B - T - T (đối câu 6)
B - B - T - T - T - B - B (vần) (đối câu 5)
B - B - T - T - B - B - T
T - T - B - B - T - T - B (vần)


Bài thơ thí dụ làm mẫu để minh họa:

1. LUẬT BẰNG VẦN BẰNG:

TRUNG THU

Trăng thu toả sáng nhớ xa xăm
Tháng tám chờ trông đến bữa rằm
Mẹ dán lồng đèn chơi suốt sáng
Cha làm trống ếch đánh quanh năm
Xa rồi cảnh cũ lòng se lạnh
Tiếc mãi ngày xưa lệ ướt dầm
Chiếc lá chao mình trong gió sớm
Nghe chừng vọng lại thoáng dư âm

Thứ Lang


2. LUẬT TRẮC VẦN BẰNG:

TRĂNG THỀ VƯỜN THÚY

Xót phận hồng nhan một Thúy Kiều
Trâm thề quạt ước lỗi hương yêu
Thanh lâu lịm kín đời xuân sắc
Kỷ viện vùi sâu nét diễm kiều
Gió Sở không vơi niềm tịch mịch
Mưa Tần chẳng bớt nỗi cô liêu
Xa xôi cách trở Kim lang hỡi
Có thấu lòng em tủi hận nhiều

Thứ Lang


-----o0o-----


Ghi chú thêm:

LUẬT BẤT LUẬN TRONG THƠ ĐƯỜNG LUẬT

Người làm Thơ Đường Luật phải tuân theo những luật lệ bắt buộc rất gắt gao nghiêm ngặt. Mà đã là luật rồi thì không thể sai phạm, có như thế bài thơ mới chính thống. Nếu không sẽ bị lai căng thành ra một loại thơ tạp giống như thơ "tự do" ngày nay (nhái theo thơ Cổ phong ngày xưa).
Trong những luật lệ bắt buộc nói trên, có luật bằng trắc là cách sắp xếp âm điệu của bài thơ để nghe cho suông sẻ, êm tai, du dương, trầm bổng. Nếu không tuân theo luật nầy thì bài thơ đọc lên nghe rất chỏi tai, trắc trở, không hay. Tuy nhiên, để cho bớt gò bó trong việc tìm từ, kẹt ý ... thí dụ như gặp phải những từ kép hay những danh từ riêng chỉ nhân danh, địa danh, điển tích ... chúng ta không thể nào sửa đổi dấu giọng (bằng trắc) được. Do đó người xưa đã đặt ra Luật Bất Luận để "cởi trói" bớt cho người làm thơ. Theo bảng luật bất luận nầy thì:
- Các tiếng ở vị trí thứ 2-4-5-6-7 của mỗi câu bắt buộc phải tuân theo luật bằng trắc (chính luật) mà bảng luật đã ấn định.
- Các tiếng ở vị trí thứ 1 & 3 của mỗi câu không nhất thiết phải tuân theo luật bằng trắc mà bảng luật đã định. Tuy nhiên nên chú ý rằng mặc dù đã có luật bất luận nhưng tiếng nào theo luật định là trắc mà chúng ta làm bằng thì được, trái lại tiếng nào theo luật định là bằng mà chúng ta làm trắc thì không nên, đôi khi phạm phải lỗi "Khổ Độc" nữa. Vạn bất dắc dĩ, không tìm được tiếng nào hay hơn để thay thế thì chúng ta cũng có thể giữ y mà vẫn có thể chấp nhận được. Khi làm thơ càng cố gắng giữ đúng luật (chính luật) thì bài thơ càng hay về âm điệu. Bài thơ được đánh giá hay hay dở phần lớn là căn cứ vào các luật thơ, vì Thơ Đường Luật là Thơ Luật nghĩa là thơ phải làm theo luật. Bài thơ Đường Luật nếu bị sai luật dù cho nội dung, ý tứ, từ ngữ có hay cách mấy đi nữa thì cũng bỏ đi, không được chấp nhận.

Sau đây là Bảng Luật Bất Luận:

BẢNG LUẬT BẤT LUẬN THƠ THẤT NGÔN BÁT CÚ ĐƯỜNG LUẬT

1. LUẬT TRẮC:

t - T - b - B - T - T - B
b - B - t - T - T - B - B
b - B - t - T - B - B - T
t - T - b - B - T - T - B
t - T - b - B - B - T - T
b - B - t - T - T - B - B
b - B - t - T - B - B - T
t - T - b - B - T - T - B


2. LUẬT BẰNG:

b - B - t - T - T - B - B
t - T - b - B - T - T - B
t - T - b - B - B - T - T
b - B - t - T - T - B - B
b - B - t - T - B - B - T
t - T - b - B - T - T- B
t - T - b - B - B - T - T
b - B - t - T - T - B - B


Ghi chú: chữ b-t là không cần giữ đúng luật, chữ B-T là bắt buộc phải giữ đúng luật.

Ngoài ra Thơ Đường Luật là loại thơ "Độc Vận", nghĩa là chỉ gieo một âm vần duy nhất xuyên suốt cả bài thơ, không nên chen lẫn vào dù chỉ một âm vần khác, hay dở là ở chỗ nầy. Tóm lại Thơ Đường Luật nên gieo vần theo Chính Vận mà không nên dùng Thông Vận, vì toàn bài thơ chỉ có 5 vần thôi, đâu đến đổi khó tìm. Tuy nhiên trong những trường hợp bất khả kháng, người làm thơ vẫn có thể được phép dùng thông vận, nhưng càng ít càng tốt.


Thứ Lang

Xin chân thành cảm ơn bạn Thứ Lang đã đồng ý cho chúng tôi sử dụng.

Melly
29-07-2008, 12:01 AM
BÀI VI - THƠ THẤT NGÔN BÁT CÚ ĐƯỜNG LUẬT 4 VẦN BẰNG



BÀI VI - THƠ THẤT NGÔN BÁT CÚ ĐƯỜNG LUẬT 4 VẦN BẰNG

Như chúng ta đã biết, Thơ Thất Ngôn Bát Cú Đường Luật vần bằng là do sự ghép lại của hai bài Thơ Tứ Tuyệt Đường Luật vần bằng có đối. Bốn câu đầu là Tứ Tuyệt 3 vần, bốn câu sau là Tứ Tuyệt 2 vần.

Thơ Thất Ngôn Bát Cú vần bằng có hai loại:
- Thất Ngôn Bát Cú 5 vần.
- Thất Ngôn Bát Cú 4 vần.

Thất Ngôn Bát Cú 5 vần bằng thì chúng ta đã cùng nhau thực hành ở Bài IV.

Bây giờ chúng ta làm quen với Thất Ngôn Bát Cú 4 vần bằng.

Thơ Thất Ngôn Bát Cú Đường Luật 4 vần bằng là do sự ghép lại của hai bài Thơ Tứ Tuyệt 2 vần bằng có đối. Do đó tiếng cuối cùng của câu 1 phải là thanh trắc.

Thơ Thất Ngôn Bát Cú Đường Luật 4 vần bằng có 3 cặp đối ngẫu:

- Câu 1 và 2 đối nhau.

- Câu 3 và 4 đối nhau.

- Câu 5 và 6 đối nhau.

Chỉ còn câu 7 và 8 không đối.

Sau đây là bảng luật thơ:


1. LUẬT TRẮC:

t - T - b - B - B - T - T (đối câu 2)
b - B - t - T - T - B - B (vần - đối câu 1)
b - B - t - T - B - B - T (đối câu 4)
t - T - b - B - T - T - B (vần - đối câu 3)
t - T - b - B - B - T - T (đối câu 6)
b - B - t - T - T - B - B (vần - đối câu 5)
b - B - t - T - B - B - T
t - T - b - B - T - T - B (vần)

Bài thơ thí dụ:

TÌNH SẦU

Lất phất hiên buồn mưa rả rích
Vi vu ngõ vắng gió lao xao
Tình không chung mộng thiên thu nhớ
Duyên chẳng tròn mơ vạn cổ sầu
Kiếp khác đôi mình vui hội ngộ
Đời nầy hai đứa khổ xa nhau
Từng dòng lệ tủi lăn trên má
Thôi thế đành cam lỡ nhịp cầu

Thứ Lang


2. LUẬT BẰNG:

b - B - t - T - B - B - T (đối câu 2)
t - T - b - B - T - T - B (vần - đối câu 1)
t - T - b - B - B - T - T (đối câu 4)
b - B - t - T - T - B - B (vần - đối câu 3)
b - B - t - T - B - B - T (đối câu 6)
t - T - b - B - T - T- B (vần - đối câu 5)
t - T - b - B - B - T - T
b - B - t - T - T - B - B (vần)

Bài thơ thí dụ:

TƯƠNG TƯ

Âm thầm đếm giọt mưa buồn đổ
Lặng lẽ lau dòng lệ thảm rơi
Ngang trái yêu đương hờn cách trở
Lỡ làng mộng ước hận chia phôi
Canh tàn tưởng bóng sầu không cạn
Đêm vắng thương hình khổ khó vơi
Em hỡi xin chờ nhau kiếp khác
Đôi ta chung bước đẹp duyên đời

Thứ Lang


******

Ghi chú quan trọng: Trên đây là bảng Luật Bất Luận. Tiếng thứ 1 và 3 của mỗi câu không cần phải giữ theo chính luật. Tuy nhiên nếu tiếng đáng trắc mà làm ra bằng thì không sao nhưng nếu tiếng đáng bằng mà làm ra trắc thì không nên. Tiếng thứ 5 của mỗi câu phải tuyệt đối giữ theo chính luật.



Xin chân thành cảm ơn bạn Thứ Lang đã đồng ý cho chúng tôi sử dụng.

Melly
29-07-2008, 01:50 AM
Bát cú luật trắt vần bằng :7::7::7:cái thể thơ này khó nhai thiệt:runintears:

Chúm chím môi xinh khẽ khẽ cười
Hồn ai chất ngất thật mê tơi
Bâng khuâng mộng mị sao không dứt
Đắm đuối đê mê mãi chẳng rời
Dạ khắc in sâu hình dáng ngọc
Lòng hoài tưởng nhớ mắt nhung ngời
Ngày mong tháng nhớ người nào biết
Giữ kín tâm sâu suốt cuộc đời

mk2006
29-07-2008, 10:29 PM
Làm thử một bài theo kiểu luật bằng vần bằng, nói chung về luật thì ổn nhưng vẫn chưa hay lắm:11:
Các bạn cùng làm vài bài góp vui đi:063::063:

Đường đời cát bụi phải can qua
Biết đến khi nao cõi thái hòa
Lừa lọc nơi nơi toàn đấu đá
Tranh giành chốn chốn lắm điêu ngoa
Trần gian loạn lạc ê chề liễu
Tứ hải lao xao ủ rủ hoa
Thoát khỏi hư danh nào phải dễ
Thanh cao chữ ấy quá xa hoa


..............................................cho hai bài gần nhau dễ đọc :)

Melly
30-07-2008, 08:21 PM
Góp vui một bài vi luật trắc:tungtung:

Nắng tắt bâng khuâng trời quạnh vắng
Đêm lên lạnh lẽo núi đơn côi
Chim yên tiếng hót lui về tổ
Ếch cất âm vang nhảy ra đồng
Vằng vặc xa kia trăng tỏa bóng
Liêu xiêu chốn ấy gió đưa hương
Men nồng cạn hết sầu không dứt
Vắng lặng mình ta giữa tuyết sương

Melly
04-08-2008, 01:26 AM
Bài vi vần bằng:tungtung:Đủ 4 kiểu rồi:tungtung:
Hic ko ai tham gia với ta hết vậy:dead:

Đời người chuỗi mộng dài vô vọng
Nhân gian vạn kiếp mãi u sầu
Khổ sở cơm hòa chan nước mắt
Lo âu áo thấm đượm mồ hôi
Nhà tranh vắng lặng nào ai tới
Phố xá lao xao lắm kẻ qua
Quạnh quẽ mình ta nhìn ánh nguyệt
Trăng vào cửa sổ bạn cùng ta

ashita
04-08-2008, 08:44 AM
Chiều tàn mấy vạt nắng lưa thưa
Khói sóng ven sông gió nhẹ đưa
Dáo dác đôi chim tìm chốn trú
Bâng khuâng lữ khách ngắm quê xưa
Sông dài bến cũ thuyền đâu mất
Ngõ nhỏ rào xưa bạn chẳng thưa
Mấy độ xuân thu đông đổi sắc
Ai người khuất bóng lệ rưng mưa.

gangz
04-08-2008, 12:01 PM
đêm dần trôi trôi sắp hết rồi
Ai còn ngồi đó ngóng đêm trôi
có phải là em người con gái
đã hết thương tôi mấy mấy hồi
trăng xuống mặt trời lên chiếu sáng
như lòng của ai cứ đổi thôi
mấy hồi li biệt trong vương vấn
để rồi lại bên môi kề môi

cảm xúc vậy thôi ... không bik đúng luật không nữa



Sai luật rồi gangz, mới ăn vần cuối chứ chưa đúng luật bằng trắc, 2 vế đối ở câu 3,4 và 4,5 chưa có nữa
Thân
Melly

ashita
04-08-2008, 03:37 PM
thêm bài luật trắc vần bằng

Nắng mới vừa lên bóng sắc tươi
Bên hiên khóm nhỏ cúc đang cười
Đàn chim cuối xóm tung tăng hót
Đám cá trong ao quấn quít bơi
Dưới bãi ông ngư buông lưới đợi
Trên đồng trẻ nhỏ dắt trâu chơi
Hơi xuân ấm áp đùa trong gió
Bát ngát hương hoa quyện đất trời

ashita
05-08-2008, 09:50 PM
Không thấy có ai vậy

Trăng tàn gió lặng lòng cô vắng
Rượu cạn sương rơi dạ lạnh lùng
Mấy độ bên nhau còn nguyện ước
Duy lần cách biệt cạn tình chung
Đêm qua những tưởng sầu vơi bớt
Sớm đến vừa hay thảm chẳng đừng
Chửa phải duyên tình sao vội thắm
Thôi đành trách số phận người dưng.